Łukowianie: dokąd trafili, znajdź swoich
W 1945 roku łukowianie osiedli w kilkudziesięciu wsiach i miastach Dolnego Śląska i Pomorza: Mieczków, Osiek, Wichrów, Lipnica, Brunów, Wały Śląskie, Stary Dwór i inne. Transporty, mapa, imienne spisy rodzin i wyszukiwarka nazwisk w „Zeszytach łukowieckich”.
W tym rozdziale 7
W 1945 roku wyjechał praktycznie cały Łukowiec. Osiem albo dziewięć pełnych transportów — pociągów towarowych, w których jechało po kilka rodzin w jednym wagonie, razem z dobytkiem i zwierzętami — rozwiozło łukowian po kilkudziesięciu wsiach i miastach referat F. Burdzego 2017, s. 2. Po dwadzieścia i więcej rodzin trafiło do Brunowa, Lipnicy, Mieczkowa, Osieka, Zabłota, Kostomłotów, Pogorzelisk, Starego Dworu, Wichrowa, Jenkowic, Słupu, na Wały Śląskie i do Szklar Dolnych; w samym Lubinie mieszka dziś ponad czterdzieści rodzin o łukowieckim rodowodzie ZŁ nr 16-17, s. 83. Pozostali osiedli w wielu innych miejscowościach. Jeśli Państwa dziadkowie przyjechali po wojnie do jednej z nich, możliwe, że pochodzili z Łukowca. Albo że w czasie wojny znaleźli w nim schronienie. Ta strona nie jest o jednej rodzinie: zbiera, ile rodzin gdzie osiadło i jak się nazywały.
Wpisz nazwisko ↓ Mapa wsi ↓ Spisy rodzin ↓
Skąd przyjechali
Łukowiec Wiszniowski i Łukowiec Żurowski to dwie sąsiednie wsie w dawnym powiecie rohatyńskim województwa stanisławowskiego referat F. Burdzego 2017, s. 1, dziś na Ukrainie. Obok leżały Nowosielce, Nowoszyny, Wiszniów i stacja kolejowa Żurawno-Nowosielce. Zobacz Łukowiec na mapach Google ↗ Przesuń suwak: z jednej strony mapa z 1931 roku, z drugiej zdjęcie z amerykańskiego satelity z 1971 roku.
mapa 1931satelita 1971W zakładce „Mapy” jest więcej: stare mapy od 1855 do 1954 roku i przybliżanie aż do pojedynczych zagród.
Atlas starych map → Okolica z góry →
Gdzie osiedli
Mapę można przesuwać palcem w bok.
„…największa masa łukowian zasiedliła wsie w okolicach Środy Śląskiej: Mieczków, Osiek, Wichrów, Jenkowic, Zabłocie i inne. Łukowian można spotkać w Świdnicy i we Wrocławiu także w Brzegu Dolnym, Żmigrodzie, Wołowie, Chocianowie — słowem prawie na całym Śląsku.”
Franciszek Burdzy, autor „Zeszytów łukowieckich” ZŁ nr 1, s. 1
Franciszek Burdzy i Kazimierz Furtak zestawili miejscowości, do których trafili łukowianie, z przybliżoną liczbą rodzin; sami zaznaczyli, że zestawienie jest wstępne ZŁ nr 16-17, s. 83. Trzy liczby w tabelach niżej, oznaczone gwiazdką (Brunów, Górzyca, Szklary Dolne), oraz liczba rodzin, które pierwszym transportem trafiły do Lubina, pochodzą z urzędowego spisu mieszkańców z około 1947–48 roku, w którym wypisano wszystkich mieszkańców według numerów domów, z informacją, skąd przyjechali list F. Burdzego, 20 IX 2026.
| Miejscowość | Gdzie leży dziś | Rodzin z Łukowca |
|---|---|---|
| Brunów | pow. polkowicki | 76* |
| Lipnica | pow. średzki | 60 |
| Mieczków | pow. średzki | 60 |
| Osiek | pow. średzki | 60 |
| Zabłoto | pow. średzki | 35 |
| Pogorzeliska | pow. polkowicki | 30 |
| Stary Dwór | pow. wołowski | 30 |
| Wichrów | pow. średzki | 30 |
| Jenkowice | pow. średzki | 25–30 |
| Słup | pow. średzki | 25–30 |
| Wały Śląskie | pow. wołowski | 25 |
| Szklary Dolne (Kolonia) | pow. polkowicki | 22* |
| Miejscowość | Gdzie leży dziś | Rodzin z Łukowca |
|---|---|---|
| Kostomłoty | pow. średzki | 30–35 |
| Żmigród i Żmigródek | pow. trzebnicki | 15 |
| Górzyca | pow. lubiński | 13* |
| Grodzanów | pow. wołowski | 10 |
| Łażany | pow. świdnicki | 10 |
| Krzelów | pow. wołowski | 7 |
| Jodłowice | pow. wołowski | 6 |
| Chomiąża | pow. średzki | 5 |
| Domaszków | nie zlokalizowany | 5 |
| Kruków | pow. świdnicki | 5 |
| Malczyce | pow. średzki | 5 |
| Rzeczyca | pow. średzki | 5 |
| Szczepanów | pow. średzki | 5 |
| Zastruże | pow. świdnicki | 5 |
* Liczby z urzędowego spisu mieszkańców z lat 1947–48 list F. Burdzego, 20 IX 2026. Zestawienie z Zeszytów podaje tu mniej: Brunów 60, Szklary Dolne 20, Górzyca 6 ZŁ nr 16-17, s. 83. Pozostałe liczby pochodzą z tego zestawienia.
Poza tym około 50 rodzin ostatnim transportem trafiło na Pomorze, w okolice Goleniowa ZŁ nr 16-17, s. 83. Kazimierz Dziuba, który z nimi jechał, liczy skromniej: ponad 20 rodzin, z dziećmi ponad sto osób, osiadłych po parę rodzin we wsiach Olchowo, Długołęka, Godowo, Kościuszki i Wojtaszyce w dawnym powiecie nowogardzkim ZŁ nr 11-12, s. 61. Około 100 rodzin rozproszyło się po miastach: Wrocław, Świdnica, Środa Śląska, Żarów, Zielona Góra, Legnica, Szczecin, Gdańsk, Bydgoszcz, Brzeg Dolny, Wołów, Lubiąż, Nowogrodziec, Strzegom, Chocianów ZŁ nr 16-17, s. 83. W samym Lubinie mieszka dziś ponad czterdzieści rodzin o łukowieckim rodowodzie, część osiadła tam dopiero po latach ZŁ nr 16-17, s. 83; siedem rodzin przyjechało już pierwszym transportem w 1945 roku list F. Burdzego, 20 IX 2026.
Znajdź nazwisko
Spisy imienne
Osiem wsi doczekało się imiennych spisów. Spisywali je po latach sami mieszkańcy — z pamięci, z sąsiedzkich rozmów, czasem po sześćdziesięciu latach od osiedlenia. Autorzy sami uprzedzają, że brakuje w nich nazwisk i że zdarzają się pomyłki. Zostawiam je dokładnie w takiej postaci, w jakiej je wydrukowano, z powtórzeniami numeracji włącznie.
Wały Śląskie pow. wołowski · rodziny z lat 1946–1960 · 50 pozycji
- Misa
- Karandas
- Watras
- Krukowska Karolka
- Żołna
- Wróbel
- Gajewski
- Burdzy
- Babula
- Nowak
- Kowal
- Żak Rudek
- Żak
- Jasiczek
- Filimoniak
- Łukawski
- Gorszewski
- Bartkowski
- Kuśnierz
- Mytych
- Bronik
- Czarny
- Krasowski
- Zając
- Szymon
- Dziarski
- Stępień
- Wackowie
- Hetman
- Kuźniar
- Bizon
- Duboiski
- Skoczek
- Twardochleb
- Mytych
- Szczur
- Bronik
- Wojcieszak
- Babula
- Karsunke
- Sidor
- Szulc
- Szeliga
- Dwornik
- Lis
- Lipiec
- Krywczun
- Żuk
- Rychter
- Kaczmarek
Źródło: spis Franciszka Burdzego, „Wieś Wały Śląskie (zamieszkałe rodziny w latach 1946-1960)” ZŁ nr 1, s. 26–28. Spis mieszany: przy każdej rodzinie autor zaznacza, czy pochodziła z Łukowca. Poz. 40 (Karsunke) to jedyna rodzina autochtonów.
Stary Dwór pow. wołowski · rodziny z lat 1945–1950 · 38 pozycji
- Jabłkowski Władysław
- Jaśniowski Bronisław
- Odrowąż Władysław
- Watras Walenty
- Łukawski Władysław
- Przewięda Bronisław
- Janusz Kazimierz i Władysław
- Starkiewicz Jan
- Występek Jakub
- Kawałek Maria
- Stępień Jakub
- Misa Franciszek
- Muszyńska Michalina
- Grzecznik Józef
- Zaguła Jan
- Orkisz Walenty
- Król Franciszek
- Szwed Stanisław
- Kozioł Katarzyna
- Starkiewicz Stanisław i Drozd Franciszek
- Gancarz Franciszek
- Kozioł Marcin
- Watras Stanisław
- Sychla Józef i Sychla Jan
- Kubala Jakób
- Kozioł Tadeusz
- Faszynkieder Antoni
- Martka Ludwik
- Starkowicz Stanisław
- Kowal Władysław
- Isalski Jan
- Szyszka Wincenty
- Ślepokura Wojciech
- Korczyński Władysław
- Kubala Ewa
- Odrowąż Wojciech
- Sabat Stanisław
- Górak Wincenty
Źródło: „Wieś Stary Dwór (zamieszkałe rodziny w latach 1945-1950)” ZŁ nr 2, s. 26–28. Autor dopisuje rodziny, które przyszły później albo odkupiły gospodarstwa: Świerszczykowie, Nowińscy, Gołębiewicze, Lewandowscy, Salachowie, Juchniewiczowie, Żołnierczykowie, Skórowie, Waszczyszynowie, Michalikowie. O sąsiednich Jodłowicach pisze, że większość ludzi pochodzi spod Lwowa, ale mieszkali tam też łukowianie: Jacowie, Kotulscy, Broniewiczowie, Kawałkowie i Burdzowie oraz Wosiowie z Karolówki.
Brunów (i Górzyca) pow. polkowicki · transport dotarł do Lubina 29 IX 1945 · 58 + 16 pozycji
Łukowianie i przybysze z okolic Łukowca
- Kuchta Jan
- Paczkowski Stefan
- Prus Jan
- Kwiecień Józef
- Hardyna Teofil
- Hardyna Bronisław
- Pasek Kazimierz
- Babula Józef
- Bak Władysław
- Dec Franciszek
- Pudlak Józef
- Dudek Wojciech
- Marut Stanisław
- Kozioł Józef
- Gwoździeński Kazimierz
- Janusz Józef
- Szott Julian
- Szot Michał
- Wojtowicz Wojciech (Rzeszotary)
- Krawczyk Michał
- Chmielowiec Wojciech
- Nitka Antoni
- Popek Józef
- Furtak Karol
- Kureń Stanisław
- Woś Leopold
- Majdański Józef
- Lasota Jan
- Kopała Konstanty
- Drozd Józef
- Chudzik (Maria)
- Sudoł (Anna)
- Janusz Adam
- Gajewska Anna
- Wojtowicz Ignacy
- Krawczyk Władysław
- Krawczyk Marian
- Maćków Antoni
- Bednarz Wawrzyniec
- Ozga Adam
- Majcher Jakub
- Dorosz (Stefania)
- Filip Antoni
- Kudłacz Jan
- Kurecki Bazyli
- Franczak Piotr
- Data Franciszek
- Wiśniewscy (Stefania)
- Wal (Maria)
- Wicherski Jan
- Skowron Ignacy
- Szynalski Stanisław
- Szostak Ludwik
- Buczak Franciszek
- Kobyliński Kazimierz
- Gajewska Anna
- Kureń Kazimierz
- Buczak Franciszek (Dolina)
Rodziny przybyłe z łukowianami, z okolic Brzozdowiec
- Burlikowski Franciszek (Laszki)
- Duma Franciszek
- Smolak Ludwik (Laszki)
- Dziubek (Stanisław)
- Bocheński Marian (Kuty)
- Paterak Antoni (Czeremchów)
- Paterak Jan (Czeremchów)
- Chłodnicki Stefan (Nowosielce)
- Piekarz Adam
- Kluk Franciszek
- Łoziak Michał
- Łakomski (Laszki)
- Woś Antoni (Karolówka)
- Hus Andrzej i Katarzyna (Żurów)
- Pomiotło Józef (Laszki lub Kuty)
- Gajda (tarnopolskie)
Źródło: wykaz Kazimierza Paczkowskiego i Edwarda Szota ZŁ nr 11-12, s. 88. W drugiej liście numeracja przeskakuje w oryginale z 8 na 10. Wykaz obejmuje 58 rodzin łukowieckich; urzędowy spis mieszkańców z lat 1947–48 liczy ich 76 list F. Burdzego, 20 IX 2026. Dalej wymienieni bez numeracji: Seńkowski z lwowskiego, Stęcha, Rogalski, Gajda z tarnopolskiego, Barszczyński Piotr, Zieńkowska Anna, Żurowski z Nowosielec, Stecko Antoni z Syberii.
Lipnica pow. średzki · 49 rodzin · 251 osób osiedlonych
- Zięba Jan
- Wowczuk Władysław
- Sznajdrowski Henryk
- Burdzy Jan
- Hasyn Michał
- Cuber Stanisław
- Bal Jan
- Cygan Andrzej
- Sikora Katarzyna
- Sobała Piotr
- Jarosz Józef
- Partyka Bronisław
- Kata Adam
- Kozioł Teresa-Edward
- Bzikot Jan
- Kobylarz Stanisław
- Miśkiewicz Andrzej
- Zięba Katarzyna
- Prus Władysław
- Cygan Agnieszka
- Pomadowski Jan
- Wojnas Józef
- Śnieżek Franciszek
- Piekarz Paweł
- Grdeń Franciszek
- Szott Antoni
- Dudek Stanisław
- Tomczyk Antoni
- Dudek Jakub
- Miśkiewicz Adam
- Tęcza Maria
- Dul Jan
- Dul Tomasz
- Miśkiewicz Jan
- Dul Adam
- Stroński Antoni
- Drozd Michał
- Cygan Jan
- Malec Franciszek
- Cygan Józef
- Paciorek Honorata
- Grembowiec Zofia
- Dul Józef
- Jesionka Franciszek
- Klimas Zofia
- Król Genowefa
- Bal Bartłomiej
- Ekiert Maria
- Dziuba Kazimierz
Źródło: zestawienie K. Miśkiewicza na podstawie materiałów Sebastiana Burdzego ze Środy Śląskiej ZŁ nr 11-12, s. 89. Oryginał podaje przy każdym nazwisku liczbę osób w podziale na Łukowiec Żurowski (152), Wiszniowski (41) i inne miejscowości (58) — razem 251 osób. Na 20 VII 2006 roku żyło z nich 87 osób.
Zabłoto pow. średzki · 34 pozycje, jedna skreślona
- Skowron Władysław
- Maciąg Jan
- Kryciński Jan
- Kureń Józef
- Radomski Jan
- Radomski Kazimierz
- Kotulski Adam
- Furtak Szczepan
- Szott Ludwik i Kazimierz
- Maciąg Jan
- Stadnik Marcin
- Więcław Stanisław
- Brzuszek Ludwik
- Rębisz Antoni
- Brzuszek Kazimierz
- Krawiec Jan
- Martka Marcin
Kureń Józef- Jasiński Antoni
- Piotrowicz Piotr
- Probala Kazimierz
- Probala Stanisław
- Pipała Adam
- Ordon Franciszek
- Dziuba Ludwik
- Gaj Helena
- Radomski Kazimierz
- Skowron Władysław
- Skowron Adam
- Żyra Władysław
- Drozd Piotr
- Jeniec Kazimierz
- Jeniec Jan
- Dziuba Wojciech
Źródło: lista spisana z pamięci przez Józefa Kurenia, „podane tylko głowy rodzin” ZŁ nr 11-12, s. 90. Pozycja 18 (Kureń Józef) jest w oryginale skreślona; powtórzenia w pozycjach 10, 27 i 28 są w oryginale.
Mieczków pow. średzki · 27 pozycji
z Łukowca Żurowskiego
- Kureń Leon
- Kureń Kazimierz
- Burdzy Józef
- Kowal Jan
- Skrybant Michał
- Serafin Władysław
- Kobylarz Walenty
- Burdzy Agnieszka
z Łukowca Wiszniowskiego lub innych miejscowości
- Furtak Józef
- Kućma Stanisław
- Kućma Józef
- Stadnik Józef
- Stadnik Marcin
- Majdański Marcin
- Szczęch Andrzej
- Zybura Stanisław
- Tęcza Karol
- Gałka Kazimierz
- Woś Józef
- Mankowicz Edward
- Lejba
- Siekierski Franciszek
- Sutyła Władysław
- Burdzy Adam — Nowosielce
- Szynalski Michał — Nowoszyny
- Dziewa Franciszek — Daszawa
- Żyra Józef — Herchorów
Źródło: spis opracowany przez Kazimierza Furtaka, Marię Miśkiewicz i Kazimierza Malca ZŁ nr 13-14, s. 62. Numeracja przeskakuje w oryginale z 23 na 26. Pod pozycją 26 figuruje Adam Burdzy z Nowosielec — mój dziadek; jego historię opisuję w Mieczkowie.
Kostomłoty pow. średzki · 8 pozycji
- Kołodziej Jan
- Krzyżak
- Opioła Franciszek
- Błądek Stanisław
- Olesko Józef
- Olesko Karol
- Saja Józef
- Fila
Źródło: spis opracowany przez Kazimierza Furtaka, Marię Miśkiewicz i Kazimierza Malca ZŁ nr 13-14, s. 62.
Osiek pow. średzki · 40 + 17 pozycji
z Łukowca Żurowskiego
- Pawlik Witold
- Oleśków Zofia
- Smus Maria
- Kościelniak Franciszek
- Halicki Konstanty
- Sądej Józef
- Ziakowski Wojciech
- Iwanicki Michał
- Piekarz Jan
- Cisowski Władysław
- Kurzawa Jan
- Sudoł Tadeusz
- Drożdż Józef
- Tęcza Józef
- Gładysz Wojciech
- Olech Jan
- Tęcza Stanisław
- Cygan Antoni
- Furtak Józef
- Kurzawa Zofia
- Kozioł Bronisława
- Malec Franciszek
- Tęcza Karol
- Sudoł Michał
- Burdzy Wojciech
- Bzikot Kazimierz
- Kurzawa Ludwik
- Gładysz Jan
- Polak Władysław
- Guber Feliks
- Grdeń Walenty
- Mytych Stanisław
- Mytych Jan
- Tęcza Stanisław
z Łukowca Wiszniowskiego
- Szczęch Andrzej
- Skrybant Ludwik
- Gałek Józef — ksiądz
- Winogrodzki Walenty
- Polak Edward (Maria)
- Szot Karol
Rodziny z pobliskich wsi, które chroniły się na Łukowcu
- Leroch Aniela — Lwów
- Surdel Weronika — Nowosielce
- Sudoł Adam — Bóbrka
- Wilk Sebastian — Karolówka
- Wróbel Antoni — Karolówka
- Wróbel Jakub — Karolówka
- Petrykiewicz Franciszek — Nowosielce
- Malec Anastazja — Karolówka
- Miśkiewicz Franciszek — Karolówka
- Kalniak Jakub
- Gałek Władysław — Daszawa
- Kopeć Antoni — Karolówka
- Zaguła Władysław — Dołcha
- Kosacki Franciszek — Dołcha
- Czech Marian — Bakocyn
- Marut Stanisław — Dołcha
- Bawół Tadeusz — Karolówka
Źródło: spis opracowany przez Kazimierza Furtaka, Marię Miśkiewicz i Kazimierza Malca ZŁ nr 13-14, s. 63.
Nie tylko łukowianie
Łukowiec obronił się przed UPA i przyjął tysiące uciekinierów z okolicy. Autor Zeszytów szacuje ich na około 3000 referat F. Burdzego 2017, s. 1–2. Przychodzili z sąsiednich wsi, w których mieszkało po kilka czy kilkanaście polskich rodzin — autor Zeszytów wymienia Mołodeczno, Kozary, Wiszniów, Nowoszyny, Dołchę i Karolówkę ZŁ nr 1, s. 1. Dlatego wiele rodzin, o których mówi się „z Łukowca”, pochodziło z sąsiednich wsi.
Jak jechali
Pełnych transportów, w których jechali niemal sami łukowianie, było 8 lub 9; do tego co najmniej pięć niepełnych, do których dołączano po kilka–kilkanaście rodzin. Wyjeżdżano ze stacji w Chodorowie, bo tory przy samym Łukowcu zerwali wycofujący się Niemcy; niewielka grupa wyruszyła z Kochawiny referat F. Burdzego 2017, s. 2.
Transport to był pociąg towarowy. Podstawiano wagony kryte, a czasem odkryte, tak zwane „lory” ZŁ nr 3, s. 34. Do jednego wagonu ładowano po dwie, trzy lub cztery rodziny z dziećmi ZŁ nr 9-10, s. 18, 31 ZŁ nr 16-17, s. 8, a z nimi wszystko, co dało się zabrać: krowę, konia, zapasy słomy i siana ZŁ nr 9-10, s. 18. Spało się na rozłożonych workach i betach; było tłoczno i chłodno ZŁ nr 9-10, s. 31. Droga z Chodorowa na Dolny Śląsk trwała około miesiąca, z długimi postojami: w Toszku na Górnym Śląsku, gdzie ludzi i dobytek przeładowywano z torów szerokich na normalne, czekano nawet tydzień pod gołym niebem ZŁ nr 3, s. 34–35 ZŁ nr 9-10, s. 31.
Kilka transportów znanych jest z nazwy i daty. Ten do Brunowa dotarł do Lubina 29 IX 1945 ZŁ nr 11-12, s. 88. „Transport nr 3”, opisany przez Edwarda Sabata, szedł trasą Lwów – Medyka – Rzeszów – Kraków – Toszek i stanął w Wołowie 11 XI 1945; liczył 58 rodzin, w tym 45 łukowieckich i 13 z wsi ościennych ZŁ nr 3, s. 34–35. Piąty transport ruszył z Chodorowa 1 XI 1945 i skończył bieg w Środzie Śląskiej; jechali nim m.in. Adam Burdzy i Stanisław Kućma ZŁ nr 9-10, s. 17–18. Ostatni znany, „transport nr 6”, wyjechał w grudniu 1945 roku z 60 rodzinami i 15 XII 1945 dotarł do Nowogardu na Pomorzu Zachodnim ZŁ nr 9-10, s. 38, 40.
Podróż nie zawsze kończyła się dobrze. W Toszku zapaliło się paliwo, które mężczyźni rozlewali z wagonu stojącego na stacji; kilka osób poparzono, a ogień przeszedł na wagon z krowami, które się podusiły ZŁ nr 16-17, s. 8. Na granicy w Medyce NKWD zdjęło z transportu dwóch kapitanów AK, Franciszka Drozda i Władysława Krycińskiego, oraz czternastoletniego Kubę Burdzego; dołączyli do swoich dopiero w Rzeszowie ZŁ nr 3, s. 34.
Skąd to wiadomo i czego tu brakuje
Wszystko powyżej pochodzi z „Zeszytów łukowieckich” i z referatu Franciszka Burdzego wygłoszonego w Muzeum Regionalnym w Środzie Śląskiej 20 V 2017 roku referat F. Burdzego 2017; liczby dla Brunowa, Górzycy, Szklar Dolnych i Lubina — z urzędowego spisu mieszkańców z lat 1947–48, który odnalazł Franciszek Burdzy list F. Burdzego, 20 IX 2026. Przy każdej liczbie i każdym spisie stoi numer zeszytu i strony. Sami autorzy nazwali swoje zestawienie wstępnym, więc liczby rodzin są przybliżone.
Zeszyty nie zawierają spisów dla Szklar Dolnych i Pogorzelisk, choć osiadło tam po dwadzieścia–trzydzieści rodzin. Nie ma też spisów dla wsi pomorskich ani dla miast. nieustalone
Dalej: skąd wyjeżdżali · jak wyglądało osiedlenie w jednej wsi · czym są „Zeszyty łukowieckie”.