Ród Burdzych

Ród Burdzych wywodzi się ze wsi Burdze w Puszczy Sandomierskiej. To tam, w księgach parafii Grębów, zapisano śluby dzieci Szymona i Zofii oraz urodzenia ich wnuków; stamtąd na przełomie XIX i XX wieku rodzina przeniosła się do Łukowca na Kresach, a po 1945 roku na Dolny Śląsk. W jednym miejscu jestem ostrożny: aktu urodzenia pradziadka Józefa jeszcze nie odnalazłem, bo indeks urodzeń Grębowa zaczyna się dopiero w 1890 roku. Ta strona jest śledztwem: pokazuje, co potwierdzają dokumenty, co jest wnioskiem i czego wciąż szukam.

Drzewo w jednym spojrzeniu

Wachlarz pokazuje potomków Szymona i Zofii według rękopisu Mariana Burdzego i metryk: w środku para z Burdzów, dalej ich dzieci, czterdzieścioro wnuków z numerami z rękopisu i dwie gałęzie doprowadzone do dziś. Czerwona linia prowadzi do autora serwisu, niebieska do Franciszka, autora Zeszytów. Pole z przerywaną krawędzią to ogniwo tylko prawdopodobne. Kliknij osobę, żeby zobaczyć, co o niej wiadomo ZŁ nr 11-12, s. 19 Geneteka.

Obie linieLinia autoraLinia FranciszkaCały ród

Kliknij osobę w wachlarzu

Zobaczysz tu jej dane i to, skąd pochodzą.

Stan dowodów

Każde ogniwo rodu oceniam osobno. Dokument to oryginał albo jego reprodukcja, którą widziałem. Indeks to wpis w bazie Geneteka z numerem aktu; samego aktu jeszcze nie oglądałem. Przekaz to Zeszyty, rękopis drzewa albo relacja rodzinna.

Wieś Burdze

„Wszyscy oni przyjechali ze wsi Burdze z powiatu Nisko, wieś istniejąca do dzisiaj w Puszczy Sandomierskiej (8 km od Stalowej Woli).”

Franciszek Burdzy ZŁ nr 11-12, s. 12

W XIX wieku Burdze nie były osobną wsią, tylko przysiółkiem Przyszowa Kameralnego (zwanego też Królewskim) w powiecie niżańskim. „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego” w 1880 roku notuje krótko: „Burdzy, przysiołek Przyszowa królewskiego”. W 1888 roku podaje, że część wsi o nazwie Burdze liczy 40 domów SGKP t. I, s. 474; t. IX, s. 235. Kościelnie Burdze należały do parafii Grębów i miały w jej księgach osobną numerację aktów Geneteka. Przyszów był królewskim ośrodkiem łowieckim: po 1357 roku Kazimierz Wielki uczynił z niego ośrodek administracyjny dóbr łowieckich, a w 1629 roku Przyszów i Grębów figurują jako dobra starostwa sandomierskiego gmina Bojanów Z. Anusik, 1629. Dziś Burdze to wieś w gminie Bojanów w powiecie stalowowolskim, gdzie „większość zamieszkałych tam ludzi nosi nazwisko Burdzy” ZŁ nr 4, s. 23.

Nazwisko jest w tych stronach stare. W indeksach metrykalnych Burdzowie pojawiają się w parafii Racławice koło Niska już w 1818 roku, a sama nazwa „wieś Burdze” w 1843 roku (parafia Rozwadów: „młoda ze wsi Burdze”) Geneteka. Nazwisko Burdzy pochodzi od imienia lub przezwiska „Burda”. Nosi je dziś ok. 1700–1900 osób, a mapa nazwiska opowiada historię XX wieku: największe skupisko to powiat stalowowolski, czyli rodzinne strony rodu, a drugie powiat bolesławiecki na Dolnym Śląsku, dokąd trafili powojenni przesiedleńcy Słownik nazwisk IJP PAN nazwiska-polskie.pl.

Skąd nazwisko Burdzy

Słownik nazwisk Instytutu Języka Polskiego PAN wywodzi nazwisko od staropolskiego przezwiska Burda, notowanego w XVI wieku w znaczeniu „zamieszanie; awanturnik, zawadiaka”; sam wyraz przyszedł do polszczyzny z czeskiego, a najstarszy jego zapis pochodzi z 1522 roku IJP PAN, Nazwiska WSJP PAN. Forma Burdzy nie powstała przez dodanie przyrostka: to zastygła liczba mnoga nazwiska Burda, czyli po prostu „Burdowie”, „ci od Burdy” IJP PAN, Nazwiska. Najstarszy znany zapis tej nazwy osobowej to Stanislaus Burda z 1471 roku Słownik staropolskich nazw osobowych.

Wędrówka na Kresy, 1889–1906

Pod koniec XIX wieku rozparcelowano na Kresach dwa majątki. Z majątku Malickiego w 1885 roku powstał Łukowiec Wiszniowski, a z majątku Testanowskiego w 1904 roku Łukowiec Żurowski. Ziemię kupowali głównie chłopi z okolic Puszczy Sandomierskiej KSI referat F. Burdzego 2017, s. 1. Metryki pokazują wędrówkę „łańcuchową” z trzech sąsiednich osad: Burdzów, Krawiec i Przyszowa Kameralnego Geneteka.

• 1889 — pierwsze metryki Burdzych w Łukowcu: dzieci Wojciecha i Marii z d. Wurzel. W tym czasie w Łukowcu żyje już rodzina Franciszka Burdzego i Marii z d. Latawiec, rodziców Klary Geneteka.
• 1890–1894 — Jan, syn Szymona, mieszka jeszcze w Przyszowie Kameralnym; od 1895 jego dzieci rodzą się w Łukowcu Geneteka.
• 1890–1901 — Tomasz, Marcin i Grzegorz żenią się w Burdzach i tam rodzą im się dzieci. Ostatnie z nich, Aniela, córka Marcina, przychodzi na świat w Burdzach 20 III 1901 Geneteka.
• 1901–1902 — ci sami bracia chrzczą już dzieci w Łukowcu, a 7 X 1902 w Łukowcu żeni się Józef Geneteka.

Rodzina przeniosła się więc na Kresy między 1895 a 1902 rokiem, brat po bracie. W Łukowcu Wiszniowskim Józef i Klara mieszkali w domu nr 102. To najstarszy znany adres rodziny; tam najpewniej w 1907 roku urodził się Adam prawdopodobne. Karol Burdzy, dziadek autora Zeszytów, miał dom nr 138 ZŁ nr 18-19, s. 36.

„Wszyscy Burdzowie uważali się za rodzinę. Po pierwsze dlatego, że wszyscy przyjechali ze wsi Burdze, a po drugie większość z nich była spokrewniona.”

Franciszek Burdzy ZŁ nr 4, s. 45

Po wojnie łukowianie osiedlili się głównie w powiecie średzkim i w okolicach Lubina. Członkowie rodu trafili też do Chicago, Nowego Jorku, Niemiec i Irlandii ZŁ nr 11-12, s. 16. Autor Zeszytów pisze, że potomków Szymona i Zofii „żyje dzisiaj kilka tysięcy” ZŁ nr 11-12, s. 11.

Drzewo Mariana Burdzego

W latach 1970–1980 Marian Burdzy, ojciec autora Zeszytów, narysował odręcznie na papierze firmowym miasta Lubina „Drzewo genealogiczne Burdzych XIX i początki XX w.” ZŁ nr 11-12, s. 11. Jego reprodukcja jest w Zeszytach ZŁ nr 11-12, s. 19. Szymon „miał 6 synów i 1 córkę”, a trzecie pokolenie to „20 chłopców i 20 dziewczyn” ZŁ nr 11-12, s. 11. Tyle właśnie imion jest w rękopisie. Wnuki Szymona mają w nim numery od 1 do 40. Tej samej numeracji używała Bogusława Dębicka, gdy pisała o „Cioci Klarze (25)” ZŁ nr 4, s. 38. Numer 24 to jej ojciec, Adam.

Powiększ

Drzewo odczytałem i porównałem z metrykami. Wiele się zgadza: na przykład dzieci Tomasza, Grzegorza i Marcina z rękopisu występują w metrykach Łukowca z lat 1901–1906 Geneteka. Rękopis nie jest jednak kompletny. Brakuje w nim np. córki Szymona Ewy i siostry Adama Marianny, która zapewne zmarła jako dziecko. Autor sam przyznawał, że drzewo jest niepełne ZŁ nr 11-12, s. 11.

Pięć pokoleń

Pokolenie I to Szymon i Zofia. Pokolenie II to ich dzieci, III wnuki (z numerami z rękopisu), IV prawnuki, V praprawnuki. W drzewie podaję tylko osoby zmarłe oraz, za ich zgodą, żyjących: Józefa, syna Adama i Weroniki, jego żonę Krystynę i ich dzieci, w tym autora serwisu. Franciszka Burdzego wymieniam jako autora Zeszytów, bez innych danych. Pozostałych żyjących członków rodziny nie wymieniam.

• I. Szymon Burdzy (daty życia nieznane; może to Szymon ur. 21 X 1837, zm. w Burdzach 31 VIII 1903 hipoteza) × Zofia z d. Wiśniewska — Burdze, parafia Grębów ZŁ nr 11-12, s. 11, 19 Geneteka
  • II. Tomasz × Marianna Burdzy (ślub w Burdzach, par. Grębów, 14 I 1890) Geneteka
    • III. 1 Weronka, 2 Zośka (ur. 1906), 3 Karolina (ur. 1904), 4 Agata, 5 Ewa, 6 Jakub (ur. 1901), 7 Marcin — uczył się na księdza, zginął przy stawie w Łukowcu, 8 Stach, 9 Franka, 10 Hanka ZŁ nr 11-12, s. 12, 19 Geneteka
  • II. Adam — stryj dziadka Adama
    • III. 11 Stefania, 12 Henryk, 13 Marian, 14 Wojtek, 15 Jaś, 16 Walerian, 17 Albin ZŁ nr 11-12, s. 19
  • II. Grzegorz („Grzech”) × Tekla Kobylarz (ślub w Burdzach, par. Grębów, 1 III 1897; w metrykach dzieci matka zapisana jako Katarzyna) Geneteka
    • III. 18 Marysia, 19 Waleria (ur. 1906), 20 Władysław (ur. 1904), 21 Karolka, 22 Zośka (ur. 1902) ZŁ nr 11-12, s. 19 Geneteka
  • II. Józef (ur. ok. IV 1875, miejsce nieznane, najpewniej Burdze prawdopodobne) × Klara Burdzy (ur. ok. 1887, córka Franciszka Burdzego i Marii z d. Latawiec; jej rodzeństwo: Leonard, Antonia, Zofia, Barbara, Anna) — ślub 7 X 1902 w Łukowcu; dom nr 102 Geneteka ZŁ nr 4, s. 16 pewne
    • III. Marianna (ur. 1 X 1905 w Łukowcu, dom nr 102; nie ma jej w rękopisie, zapewne zmarła jako dziecko) Geneteka
    • III. 23 Florian ZŁ nr 11-12, s. 19 relacja rodzinna
    • III. 24 Adam Burdzy (14 VII 1907 – 28 XI 1947; nagrobek: 17 VII 1910 – 29 XI 1947), stolarz, żołnierz AK, pierwszy sołtys Mieczkowa × Weronika z d. Firlit (ur. 8 V 1912 w Herzweld pod Berlinem, córka Józefy Firlit) ZŁ nr 4, s. 13–16 ZŁ nr 11-12, s. 19
      • IV. Krystian „Krzysiek” (w Zeszytach: Krzysztof) — najstarszy; w dokumentach prawdopodobnie Krystian; mieszkał w Mieczkowie, zm. ok. 1986 w wieku ok. 50 lat ZŁ nr 4, s. 12 relacja rodzinna
      • IV. Bogusława Dębicka z d. Burdzy (1940 – ok. 2023–2024), nauczycielka, autorka wspomnień w Zeszytach ZŁ nr 4, s. 12–15, 37 relacja rodzinna
      • IV. Józef Burdzy (ur. 1944 w Łukowcu) × Krystyna, nauczycielka ZŁ nr 4, s. 13 relacja rodzinna
        • V. Małgorzata
        • V. Marta
        • V. Adam Burdzy (ur. 1977) — autor tego serwisu
        • V. Agata relacja rodzinna
    • III. 25 Karolina, „Ciocia Klara” — po wojnie mieszkała w Zielonej Górze ZŁ nr 11-12, s. 19 ZŁ nr 4, s. 38 relacja rodzinna
  • II. Jan („Jaś”) × Serafina Czerepak; w latach 1890–1894 w Przyszowie Kameralnym, od 1895 w Łukowcu Geneteka
    • III. 26 Michał, 27 Józef — najpewniej „stryj” Józef „Słowik”, szewc, drugi sołtys Mieczkowa prawdopodobne, 28 Aniela ZŁ nr 11-12, s. 19 ZŁ nr 16-17, s. 81
  • II. Mania (Maria) — jedyna córka w rękopisie, wyszła za mąż za Burdzego ZŁ nr 11-12, s. 11
    • III. 29 Hanka, 30 Jadwiga, 31 Władysław — najpewniej Władysław „Masek”, zesłany na Sybir prawdopodobne, 32 Marcin ZŁ nr 11-12, s. 11, 19
  • II. Marcin × Ewa Wolak (ślub w Burdzach, par. Grębów, 31 I 1894; przy dzieciach żona zapisana jako Tekla); mieszkał też w Witosówce koło Dubna Geneteka ZŁ nr 11-12, s. 16
    • III. 33 Zofia, 34 Stefka (ur. 1905), 35 Maria, 36 Aniela, 37 Franciszek — zastrzelony przez Niemca, 38 Michał (ur. 1902), 39 Józef ZŁ nr 11-12, s. 19 ZŁ nr 6-7-8, s. 30 Geneteka
    • III. 40 Karol Burdzy (ur. 6 I 1896 w Burdzach, dom nr 292 Geneteka), w armii austriackiej stracił oko; dom nr 138 w Łukowcu × Ewa z d. Tęcza (ur. 1883), wdowa po Małkowiczu ZŁ nr 11-12, s. 14, 17 ZŁ nr 18-19, s. 10, 36
      • IV. Marian Burdzy „Orlik” (ur. 1922 w Łukowcu), jedyne dziecko Karola, autor drzewa rodu × Jadwiga z d. Faszynkieder „Motylek” (ur. 1925), sanitariuszka Bazy „Topór” Geneteka ZŁ nr 11-12, s. 14 Baza Kresowych Żołnierzy AK
        • V. Franciszek Burdzy — autor „Zeszytów łukowieckich” ZŁ nr 11-12, s. 66. Miał czworo rodzeństwa ZŁ nr 6-7-8, s. 36.
  • II. Ewa × Józef Janiec (ślub w Grębowie 1894) — nie ma jej w rękopisie Geneteka

Kuzyni trzeciego stopnia

Autor tego serwisu, Adam Burdzy (ur. 1977), i autor „Zeszytów łukowieckich”, Franciszek Burdzy, są kuzynami trzeciego stopnia. Ich wspólnymi prapradziadkami są Szymon i Zofia z Wiśniewskich. Zgodnie mówią to dwa niezależne źródła: indeksy metrykalne i rękopis Mariana. Za „nie do podważenia” uznam to po obejrzeniu skanów aktów prawdopodobne. Pokrewieństwo wygląda tak:

Tę więź pamiętała też rodzina. Franciszek nazywa Bogusławę Dębicką „kuzynką” ZŁ nr 18-19, s. 38, a ona w liście z 2004 roku zwracała się do niego „Drogi Franiu z rodziną!” ZŁ nr 4, s. 37–38. O Marianie i Franciszku piszę na stronie „Zeszyty”.

Czego szukam

Te dokumenty zamienią „prawdopodobne” w „pewne”:

1. Skan aktu ślubu Józefa i Klary (Bukaczowce 1902, akt 14; Archiwum Państwowe Obwodu Iwanofrankiwskiego, sygn. 631-9-039, obraz 609). Może podawać miejsce urodzenia Józefa i dyspensę od pokrewieństwa, bo oboje nosili nazwisko Burdzy.
2. Akt urodzenia Adama (parafia Łukowiec Wiszniowski, sygn. 631-3/27; mikrofilm FamilySearch nr 1704620). Trzeba przejrzeć roczniki 1907 i 1910, bo nagrobek podaje 17 VII 1910.
3. Skany ślubów w Burdzach z lat 1890–1897 (AP w Kielcach, Oddział w Sandomierzu, zespół 24/1112; GenBaza): wiek, numery domów, czy Szymon i Zofia jeszcze żyli.
4. Księgi Grębowa i Stanów sprzed 1890 roku: urodzenie Józefa ok. 1875, ślub Szymona i Zofii, ich rodzice (parafia Grębów, Archiwum Diecezjalne w Sandomierzu).
5. Pochodzenie Franciszka Burdzego i Marii Latawiec, rodziców Klary.
6. Losy Floriana i Karoliny, rodzeństwa Adama; kim była Agnieszka Burdzy z Mieczkowa ZŁ nr 13-14, s. 62 i „jakaś siostra Taty” w Lipnicy ZŁ nr 4, s. 37.

Jeśli mają Państwo dokumenty, zdjęcia albo wiedzę o Burdzych z Burdzów, Przyszowa i Łukowca, proszę o kontakt.

Dziennik śledztwa

• 2025 — pierwszy przegląd Geneteki: śluby dzieci Szymona i Zofii w Grębowie.
• 11 IX 2026 — odczytany rękopis drzewa Mariana Burdzego (40 wnuków Szymona).
• 11 IX 2026 — w indeksie parafii Bukaczowce odnaleziony ślub Józefa i Klary (1902) i urodzenie ich córki Marianny (1905, dom nr 102).
• 11 IX 2026 — wnuki Szymona urodzone w Burdzach, w domu nr 292 (1892–1901); ci sami bracia w Łukowcu od 1895–1901.
• 11 IX 2026 — przeczytane skany zgonów Szymonów Burdzych z Burdzów (1903, 1909): zgon z 1909 r. dotyczy innej osoby.
• 11 IX 2026 — „Słownik geograficzny”: Burdze jako przysiółek Przyszowa Kameralnego, 40 domów (1888).
• 11 IX 2026 — odnaleziony grób Adama na cmentarzu św. Wawrzyńca we Wrocławiu.

Osoby z historii rodu opisuję w indeksie „Ludzie”, a źródła na stronie „Źródła”.